سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
648
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
مير مصحف حسين فرزند او بوده و تأليفات او به شرح زير است : صراط مستقيم ( اردو ، چاپ لكنهو ) ، كتابى بسيار نفيس در زمينهء توحيد و عقايد است . در آخر كتاب مناجات منظوم به زبان عربى است ( اين كتاب در نزد من موجود است ) و كتاب قواطب الاسياف . مظهر حسن سهارنپورى 1269 ه ق / 1853 م 1350 ه ق / 1932 م مولانا مولوى سيد مظهر حسن بن سيد صادق حسن در آخر شعبان 1269 ه ق در سهارنپور متولد شد . در سن پنجسالگى در سال 1274 ه ق / 1585 م درس خواندن را شروع كرد و كتابهاى متداول فارسى را در نزد مولوى سيد دلدار على فراگرفت و در سن سيزده چهاردهسالگى در دبيرستان دولتى سهارنپور به آموزش زبان انگليسى پرداخت و در همين هنگام پدرش فوت كرد و پدربزرگش تربيت او را برعهده گرفت ، ولى در رمضان 1286 ه ق وى نيز درگذشت . بههرحال بعد از تحصيلات متوسطه به تحصيل علوم دين پرداخت و هنگامى كه مولانا شيخ عليرضا قزوينى نجفى مقيم پيشاور در سال 1288 ه ق به سهارنپور رفت ، مولوى مظهر حسن به وى گرايش پيدا كرد بهطورى كه همراه او به پيشاور رفت و در همان جا به سبك ايرانى صرف و نحو را به پايان رسانيد . وى پس از ازدواج براى تكميل تحصيلات خود به لكنهو رفت و مدت چهار سال ادامهء تحصيل داد . فقه و اصول را نزد ملك العلماء و منطق و حكمت را در نزد ملاذ العلماء فراگرفت ، اما در آنجا سخت بيمار شد و ناگزير به وطن خود بازگشت و پس از معالجه بهبود يافت . هنگامى كه نواب ناصر عليخان قزلباش به سمت استاندار لاهور منصوب شد وى را به سمت مدرّس اول در مدرسهاى كه تأسيس كرده بود ، تعيين كرد و پس از دو سال و نيم به اتفاق كاروانى به زيارت حج مشرّف شد . و در ماه فوريه 1880 م به وطن خود بازگشت و در آنجا به عنوان معلم عربى به مدرسهء دولتى لودهيانه رفت و از 24 ژوئيه 1880 م تا 15 مى 1910 م در « لودهيانه ، جكادوى ، امرتسر » و غيره به خدمت خود ادامه داد و سرانجام با حقوق سى روپيه در ماه بازنشسته شد . در ماه مارس 1912 م به زيارت عتبات عاليات و در سال 1347 ه ق براى زيارت به مشهد مشرّف شد .